Το σχολικό διάβασμα στην εφηβεία


Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο η αναβλητικότητα που έχουν αρκετοί μαθητές αναφορικά με τις σχολικές τους υποχρεώσεις…Και φυσικά αναφερόμαστε στο διάβασμα! Πολλά παιδιά αναβάλλουν διαρκώς το διάβασμα των μαθημάτων τους, με αποτέλεσμα να φτάνουν την τελευταία στιγμή, στο «παραπέντε» για να προετοιμαστούν. Αυτή η πρακτική, αφενός δημιουργεί μεγάλη αναστάτωση και ένταση στην οικογένεια, καθώς θα πρέπει οι γονείς να υπενθυμίζουν συνεχώς στον έφηβο μαθητή να τελειώσει με το διάβασμά του και αφετέρου ο ίδιος ο μαθητής  δυσκολεύεται και αγχώνεται πολύ να προλάβει την τελευταία στιγμή, ενώ κάποιες φορές δεν καταφέρνει να τα προετοιμάσει όλα. Aναρωτιέται και ο ίδιος τι μπορεί να κάνει, πως να βοηθήσει τον εαυτό του.

Το πρόβλημα λοιπόν της αναβλητικότητας στο διάβασμα είναι ότι η μελέτη φαντάζει βουνό στα μάτια του μαθητή, που τον εξαντλεί. Παρά τις διαρκείς υποδείξεις, ο έφηβος δείχνει ότι δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί σωστά τον χρόνο του διαβάσματος, αφού επιμένει να το αφήνει για την τελευταία στιγμή. Αποκλείοντας τις μαθησιακές δυσκολίες οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με ειδικό παιδαγωγό, η δυσκολία στο διάβασμα είναι πολλές φορές μεμονωμένο πρόβλημα γιατί, όταν το παιδί αποφασίζει να διαβάσει, τότε συγκεντρώνεται και τα καταφέρνει μια χαρά. Ωστόσο, η διαδικασία της μελέτης ειδικά κάποιων μαθημάτων, όπως η φυσική, τα μαθηματικά και η χημεία, τα οποία θεωρούνται από τα πιο δύσκολα, για πολλούς μαθητές δεν είναι κάτι ευχάριστο.


Τρόποι διαχείρισης του χρόνου στο διάβασμα 

O τρόπος διαχείρισης του χρόνου μελέτης διαφέρει από έφηβο σε έφηβο. Η διαχείριση χρόνου είναι μια σύνθετη διαδικασία που για κάποιους μαθητές φαντάζει mission impossible!

Η διαχείριση χρόνου δεν σημαίνει μόνο να τα προλάβουμε όλα, αλλά να γίνουν και σωστά. Μας δίνει την πολυτέλεια να είμαστε αποδοτικοί και ταυτόχρονα να έχουμε χρόνο και για όσα μας ευχαριστούν. Διαχείριση χρόνου δεν σημαίνει διαβάζω ατέλειωτες ώρες, αλλά διαβάζω συγκεντρωμένα, ώστε να μπορώ μετά να απολαύσω τον ελεύθερο μου χρόνο χωρίς πίεση και άγχος.

Κάποιες συμβουλές που μπορούν να διευκολύνουν τους μαθητές στο πως να διαχειρίζονται τον χρόνο μελέτης, είναι οι εξής απλές:

  • Βάζοντας πρόγραμμα το διάβασμα θα γίνει πιο εύκολο! Μπορείς να ξεκινήσεις με το να καταγράψεις τις καθημερινές ασχολίες που απαιτούνε διάβασμα π.χ το σχολικό πρόγραμμα, το φροντιστήριο ή τα ιδιαίτερα, την εκμάθηση ξένων γλωσσών κτλ. Να φτιάξεις δηλαδή κάτι σαν ημερολόγιο διαχείρισης χρόνου για το διάβασμα.
  • Δώσε προτεραιότητα στις δραστηριότητες, ξεκινώντας με την πιο σημαντική ή πιο επείγουσα. Οι λιγότερο σημαντικές δραστηριότητες μπορούν να γίνουν άλλη στιγμή. Επειδή η οπτική απεικόνιση βοηθάει αρκετά, καλό θα ήταν το πρόγραμμα και η αρίθμηση των δραστηριοτήτων να γίνεται σε ένα τετράδιο ή σε ένα χαρτί που θα το έχεις δίπλα σου την ώρα της μελέτης. Μπορείς να καταγράψεις μόνο το ημερήσιο πρόγραμμα ή και το εβδομαδιαίο, αναπροσαρμόζοντας όπου και όποτε χρειάζεται.
  • Στο πρόγραμμά σου, σημείωσε πόσο χρόνο καταλαμβάνει η κάθε δραστηριότητα. Αν θέλεις περισσότερη ανάλυση, μπορείς να σημειώσεις πότε ξεκινάει και πότε τελειώνει μια δραστηριότητα, με τα απαραίτητα σύντομα και συχνά διαλείματα μεταξύ των δραστηριοτήτων ώστε να βοηθάς την συγκέντρωσή σου.
  • Το πρόγραμμα αυτό μπορεί να γίνει ένα πολύ ωραίο πλάνο δράσης με ρεαλιστικούς στόχους. Δεν είναι εύκολο να διπλασιάσεις το χρόνο που διαβάζεις από τη μία μέρα στην άλλη. Ξεκίνησε σταδιακά, με κάτι μικρό και αν δεις ότι οι επιδόσεις σου βελτιώνονται, μπορείς να βάλεις μεγαλύτερους στόχους χτίζοντας έτσι και την αυτοπεποίθησή σου.
  • Δημιούργησε το κατάλληλο περιβάλλον μελέτης. Η τάξη και η οργάνωση είναι σύμμαχοί σου. Επίσης απομάκρυνε από κοντά σου όλα αυτά που σου αποσπάνε την προσοχή…Για παράδειγμα, το κινητό τηλέφωνο καλό είναι να μείνει μακριά από το χώρο μελέτης. Η ενασχόληση με αυτό αποσπά την προσοχή και τα διαλείμματα γίνονται πολύ μεγαλύτερα.
  • Η θετική ψυχολογία και η αποφυγή αρνητικών σκέψεων βοηθά στην οργάνωση του χρόνου. Μην απογοητεύεσαι αν κάτι δεν πάει καλά. Όσο προσπαθείς θα γίνεσαι καλύτερος και θα περιλαμβάνεις και τα απρόοπτα της καθημερινότητας στο πρόγραμμά σου. Για παράδειγμα, όταν κάνουμε πρόγραμμα ο βασικός μας σκοπός είναι να το τηρήσουμε. Η πραγματικότητα βέβαια μας αποδεικνύει ότι συχνά θα το τηρήσουμε, αλλά όχι στο εκατό της εκατό. Αν τηρηθεί σε ένα ογδόντα της εκατό ή λιγότερο κάποιες μέρες, δεν πειράζει. Είναι αναμενόμενο να συμβεί, οπότε δεν θα πρέπει να αφήσουμε την απογοήτευση να μας καταβάλλει.

Οι γονείς θα πρέπει να ενισχύουμε την προσπάθεια των μαθητών και να τους βοηθάμε στο να χτίσουν αυτό το πρόγραμμα. Με τον χρόνο η καθοδήγηση θα είναι φθίνουσα καθώς ο μαθητής θα έχει χτίσει ένα δικό του ρυθμό, θα έχει προσαρμοστεί με την διαδικασία και θα καταλάβει τα οφέλη της οργάνωσης του χρόνου του. Έτσι θα του γίνει σταδιακά μια ευχάριστη συνήθεια, που είναι πολύ πιθανόν να την ακολουθεί και στην ενήλικη ζωή του.


Τεχνικές συγκέντρωσης 


Οι περισσότεροι μαθητές μαθητές παραπονιούνται πως όταν ξεκινούν να διαβάσουν, τους έρχονται στο μυαλό διάφορες άσχετες σκέψεις και τους αποσπούν με αποτέλεσμα να κάθονται με τις ώρες μπροστά στο βιβλίο χωρίς να είναι παραγωγικοί. Έτσι μόλις ο έφηβος κάθεται να διαβάσει κάτι θυμάται, σηκώνεται από το γραφείο, κάνει βόλτες στο σπίτι ή ασχολείται με το κινητό του τηλέφωνο.  

Υπάρχουν κάποιες τεχνικές και συμβουλές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην συγκέντρωση και να κάνουν την διαδικασία της μελέτης λίγο πιο εύκολη και ίσως ενδιαφέρουσα:

  • Εστίασε στο να δημιουργήσεις μια ρουτίνα μελέτης. Καλό είναι να διαβάζεις κάθε μέρα στον ίδιο χώρο και την ίδια ώρα. Εάν προγραμματίσεις συγκεκριμένες ώρες της ημέρας να μελετήσεις, θα μπεις σε μια ρουτίνα και έτσι θα καταφέρεις περισσότερα. Βρες τις ώρες που το μυαλό σου είναι πιο ξεκούραστο και μελέτησε τότε.
  • Ο χώρος μελέτης να είναι διαμορφωμένος έτσι ώστε να βοηθάει στη συγκέντρωση. Για παράδειγμα, να έχει καλό φωτισμό, να είναι άνετος, να επικρατεί ησυχία και όσο το δυνατόν λιγότεροι εξωτερικοί περισπασμοί (τα κινητά τηλέφωνα καλό είναι να απενεργοποιούνται!). Επίσης καλό είναι πριν ξεκινήσεις το διάβασμα, να έχεις δίπλα σου ότι χρειάζεσαι π.χ μολύβια, τετράδια, μαρκαδόρους, πιθανά σνακς κτλ. ώστε να μην σηκώνεσαι κάθε φορά που σου λείπει κάτι.
  • Κάνε συχνά και σύντομα διαλείμματα. Απέφυγε την κούραση που προκαλεί το πολύωρο, μονότονο διάβασμα χωρίς διαλείμματα. Έχει αποδειχτεί ότι για κάθε 50 λεπτά μελέτης χρειάζεται ένα 15λεπτο διάλειμμα για να ξεκουράζεται ο εγκέφαλος κατά τη διάρκεια της μελέτης. Οι χρόνοι αυτοί δεν είναι απόλυτοι αλλά μπορούν να διαφέρουν από μαθητή σε μαθητή.
  • Ξεκίνα την μελέτη με τα δύσκολα μαθήματα καθώς θα είσαι πιο ξεκούραστος και θα μπορείς να ανταποκριθείς καλύτερα σε ένα απαιτητικό μάθημα. Όταν αργότερα αισθανθείς κούραση και θα έχεις λιγότερη ενέργεια, θα σου έχουν μείνει τα ευκολότερα και λιγότερο απαιτητικά μαθήματα.
  • Ο ύπνος και η καλή διατροφή παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο στην συγκέντρωση. Είναι το άλφα και το ωμέγα στην μελέτη. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερες επιστημονικές μελέτες ενισχύουν τη σημασία της σωστής διατροφής στη συγκέντρωση, στη μνήμη και στην πνευματική απόδοση. Αν αυτή συνδυαστεί με έναν καλό και ήρεμο ύπνο, τότε θα οφέλη στην μελέτη θα είναι πολλαπλά

Νατσιούλη Κασσιανή

Φυσικός MSc